Mentorlik - maktabgacha ta'lim tashkilotlari pedagoglarining kasbiy salohiyati va rivojlanishidagi qadam

news-detail

Pedagoglarning kasbiy rivojlanishi.
 Odatda pedagoglarning kasbiy rivojlanishi va ularning salohiyatini oshirish deganda ularni kasbiy faoliyatdan uzilmagan holda oʻqib-o’rganish nazarda tutiladi va bunday tadbirlar koʻpincha qisqa muddatli trening kurslari yoki seminar mashgʻulotlari shaklida oʻtkaziladi. Pedagoglarning kasbiy rivojlanish va ularning salohiyatini oshirishga qaratilgan bunday tadbirlardan koʻzlangan maqsad – bu kasbiy faoliyatiga oid muayyan yangi maʼlumotlarni taqdim etish va pedagoglar tomonidan taʼlim-tarbiya berish metodikalari bilan tanishtirishdan iborat.

IMG_9343.jpg 

 Hozirgi kunda pedagoglarning kasbiy rivojlanishi uchun uzluksiz, uzoq muddatli takomillashish jarayoni bo‘lishi hamda ular to‘liq kasbiy faoliyati davomida shug‘ullana olishi ilgʻor, xilma-xil va o‘zaro bog‘liq oʻquv amaliyotlarini uzluksiz oʻrganishi lozim. Shuningdek, pedagoglarning kasbiy rivojlanishi ularning ta’lim-tarbiya berish kontekstiga muvofiq kelishi kerak.

Pedagog qachon oʻzgaradi? Koʻplab olimlarning qayd etishicha, pedagoglarning xulqi va amaliyotidagi oʻzgarishlar asosan quyidagi sharoitlarda yuz beradi:

  • Rekleksiya, ya’ni oʻzlari va faoliyatlarini kuzatish va tahlil qilish orqali, qachon va qanday qilib takomillashishni oʻrganishsa; 
  • Kasbiy salohiyatini oshirishga doir biror kursdan so’ng oʻqitish bilan bogʻliq yangi gʻoyalarni tadqiq etish va sinab koʻrishni istashsa; 
  • Har xil kasbiy malakani oshirish tadbirlarida (treninglar, seminarlar, anjumanlar, kurslar, kasbdoshlar bilan suhbatlar va h.k.z.) olingan yangi gʻoyalarni moslashtirishsa; 
  • Oʻz kasbdoshlari oʻtkazayotgan darslarni muntazam kuzatib borib, bildirilgan fikrlarni tahlil qilishsa; 
  • Agar ular oʻz faoliyatlari davomidagi oʻqitishga oid eng yaxshi va eng yomon tajribalar, oʻz muammolarini (oʻqitish yoki kontekstga aloqador) har xil bilim almashish vositalari (taqdimot, muhokama, darslarni yozib olish va ulashish, kuzatishlar, doʻstlarning tanqidiy izohlari va boshqalar) oʻrtoqlashsa.
  • Kasbiy rivojlanish boʻyicha yangi maqsadlarni oʻzlari (pedagog avtonomiyasi) belgilashsa.

Gaskining yozishicha, “pedagoglarning qarashlari va maslaklaridagi oʻzgarishlar asosan ular oʻquvchilarning oʻzlashtirish koʻrsatkichlari yaxshilanishini isbotlovchi dalillar bilan tanishganda yuz beradi. Boshqa soʻz bilan aytganda, ushbu olim oʻqituvchilar yangi ʻtexnologiyalar” (usullar, oʻqitishga yondashuvlar, materiallar va boshqalar) qoʻllangandan keyin oʻquvchilarning oʻzlashtirishi yaxshi tomonga siljigandagina oʻzgarishini taʼkidlamoqchi. Bunda  kuzatuvsiz pedagoglar kasbiy rivojlanishning ijobiy jihatlarini payqamaydilar.

IMG_4597.jpg 

Turli xil taʼrif va tushuntirishlarga asosan, quyidagilar samarali mentorlikning asosiy xususiyatlari hisoblanadi:

Nisbatan kam tajribali va uzoq yillik tajribaga ega pedagoglar oʻrtasida muntazam muloqot boʻlishi kerak.

Mentorlar yuzma-yuz va shaxsiy hamda kasbiy jihatdan muvofiq boʻlgan yordamni (hissiy, professional, oʻquv, psixologik) koʻrsata bilishlari kerak.

Mentorlar oʻz shogirdlari bilan tez-tez uchrashish, norasmiy muhokamalarga vaqt ajratishlari kerak.

Mentorlar oʻqituvchilarni joriy pedagogik amaliyotlar va gʻoyalarni tahlil qilishga undashi hamda zarurat tugʻilganda oʻquv kontekstiga mos boʻlgan muqobil pedagogik amaliyotlarni ishlab chiqishda koʻmaklashishlari kerak.

Mentorlar oʻz shogirdlarining ishlarini, masalan oʻquv rejalar yoki dars mashgʻulotlarini tekshirish uchun faol hamkorlik qilishlari lozim. Shundagina mazkur ishlarning yutuq va kamchiliklari aniqlanib, ularni tuzatish va yaxshilash yoʻllari ayon boʻladi.

Mentorlar zarur paytda namuna boʻlib, oʻqituvchilarni oʻzlarining taʼlim metodlarini kuzatishga va shu orqali malakalarini oshirishga chaqirishlari kerak – aynan mana shu pedagogik rivojlanishga turtki beradi.

Shogirdlar oʻz kasbiy malakasini oshirishga tayyor va professional rivojlanishi uchun masʼuliyatni his qilishi, tinglashi va oʻrganishi, kuzatishi, savol berishi, tavsiyalar yoki maslahatlarni qabul qilishi, tezkor toʻgʻri choralarni koʻrishi va tahlil qilishi zarur.

Mentorlik tizimi samara keltirishi va oʻqituvchilarning malakaviy hamjamiyatini tuzish uchun mentorlarga uzluksiz dastak va barcha zarur sharoitlar yaratilishi lozim.

Mentorlikni “oʻqitish amaliyoti birgalikda oʻrganuvchi uzluksiz jarayon” sifatida mazkur xususiyatlar va mentorlik bilimini uzatish shakllariga asosan oʻrganish amaliyot hamjamiyati doirasida yuz beradigan faol jarayon deb qabul qilinadi.

“Mehribonlik korpusi” ham maxsus mentorlik dasturini ishlab chiqishni koʻzlagan boʻlib, unda asosiy urgʻu amaliyot hamjamiyatida mentorlar va shogirdlar oʻrtasida faol muloqot orqali bilimlarni hosil qilishga beriladi. Mazkur dasturda ijtimoiy muloqot va hamkorlik asosiy vosita boʻlib, unda mentorlarning asosiy vazifasi yangi bilimlarni uzatishga xizmat qilish va shogirdlarni oʻqitish amaliyotlari va maslaklarini tahlil qilish, uzluksiz konstruktiv fikr-mulohaza taqdim etish va kontekstual jihatdan muvofiq metodologiyalarni ishlab chiqishda hamkorlikdagi kasbiy rivojlanish uchun imkoniyatlarni targʻib etishdan iborat boʻladi.

 

Elyanora Menglieva

Oʻzbekistondagi Mehribonlik Korpusi

Maktabgacha ta'lim agentligi
Mavzuga doir
Maktabgacha ta'lim agentligi
"Mercy Corps" bilan hamkorlik davom etmoqda

2024-yilning 27-may kuni Maktabgacha ta’lim agentligida Maktabgacha va maktab ta’limi vazirining birinchi o‘rinbosari – Maktabgacha ta’lim agentligi direktori A.Shinning “Mercy Corps” xalqaro nodavlat notijorat tashkilotining Osiyo mintaqasi mintaqaviy direktori o‘rinbosari, doktor Farah Naurin  va “Mercy Corps” ning O'zbekistondagi boshqaruv bo'limi vakillari bilan uchrashuvi bo‘lib o‘tdi.  Uchrashuvdan koʻzlangan maqsad “Oʻzbekistonda bolalarning taʼlim va ovqatlanishi uchun oziq-ovqat” qoʻshma dasturini amalga oshirish masalalarini muhokama qilish, shuningdek, hamkorlik va oʻzaro manfaatli sheriklikni yanada kengaytirish imkoniyatlarini muhokama qilishdan iborat edi. Muzokaralar chogʻida Oʻzbekiston tomoni loyiha geografiyasini respublikaning boshqa hududlarida ham kengaytirish orqali davlat maktabgacha taʼlim tashkilotlarida bolalarning sogʻlom ovqatlanishini tashkil etish va salomatligini mustahkamlash boʻyicha kelgusida hamkorlik qilishga tayyorligini bildirdi, shuningdek, Osiyo mintaqasidagi mamlakatlar vakillari ishtirokida xalqaro konferensiya tashkil etish taklifini bildirdi.  Xorijiy tomon Agentlikning qo‘shma dasturni muvaffaqiyatli amalga oshirishga qo‘shgan hissasini yuqori baholadi, shuningdek, O‘zbekiston tomonining yuqoridagi taklifini ko‘rib chiqishga tayyorligini bildirdi. Yig‘ilishda “Mercy Corps” ko‘magida qoraqalpoq tiliga tarjima qilinib, keyinchalik Qoraqalpog‘iston Respublikasi davlat maktabgacha ta’lim tashkilotlarida foydalanish uchun ko‘paytirilgan “Aqlvoy oshpaz” retsept kitobi taqdimoti o‘tkazildi.Bundan tashqari, Davlat maktabgacha yoshdagi bolalar ta’lim muassasasi oshpazlarining malakasini oshirish komponenti doirasida bugungi kunda Toshkent shahrida oshpazlarni tayyorlash uchun O‘quv markazi va pazandachilik studiyasini tashkil etish bo‘yicha ishlar olib borilmoqda.  Uchrashuv konstruktiv va o‘zaro ishonch ruhida o‘tdi.  

Maktabgacha ta'lim agentligi
Namanganda maktabgacha yoshdagi bolalar o‘rtasida velomarafon o‘tkazildi

  Bugun Xalqaro bolalarni himoya qilish kuni bayrami munosabati bilan Namangan viloyati Davlatobod tumanida joylashgan “Navbahor” stadionida davlat maktabgacha yoshdagi bolalar o‘rtasida V-velomarafon o‘tkazildi.  Tadbirda O‘zbekiston Respublikasi maktabgacha va maktab ta'limi vazirining birinchi o‘rinbosari, Maktabgacha ta'lim agentligi direktori Agrippina Shin, YXHTning O‘zbekistondagi vakolatxonasi koordinatori, elchi Antti Karttunen, O‘zbekiston velosport Federatsiyasi ma'sullari, viloyat va shahar hokimligi rahbar va xodimlari ishtirok etdi.  Maktabgacha ta'lim agentligi, O'zbekiston Respublikasi velosport Federatsiyasi, YXHTning O'zbekistondagi vakolatxonasi koordinatori ko'magida Namangan viloyati Namangan shahridagi 29 ta tajriba-sinov maydonchasi sifatida belgilangan davlat maktabgacha ta’lim tashkilotlarining 100 nafar tarbiyalanuvchilari o‘rtasida o‘tkazildi.  Velomarafon tadbirlarida ishtirok etish uchun YXHTning O'zbekistondagi vakolatxonasi koordinatori ko'magida maktabgacha yoshdagi bolalar uchun 500 ta begovellar yetkazib berildi. Velomarafonda ishtirok etish uchun 29 ta tayanch tashkilotlardan tor mutaxassislar tomonidan o‘tkazilgan tibbiy ko‘rikda sog‘lom deb topilgan bolalar tanlab olindi. Bolalar velomarafonining asosiy maqsadi atrof-muhitni muhofaza qilish va yashil transport turidan foydalanish sohasida barqaror ko‘nikmalarni rivojlantirish, shuningdek, maktabgacha yoshdagi bolalar o‘rtasida velosportni ommalashtirish, sog‘lom turmush tarzini targ‘ib qilish va xulq-atvor madaniyatini oshirish, yo‘l harakati xavfsizligi qoidalariga rioya qilishga o‘rgatishdan iboratdir. Velomarafonda ishtirok etgan bolalar esdalik medallari, sovg‘alar bilan taqdirlandilar, shuningdek, ular uchun ko‘ngilochar dastur tashkil etilib, turli tanlov va o‘yinlarda ishtirok etildi.            

Maktabgacha ta'lim agentligi
Xalqaro miqyosda O'zbekiston tajribasi o'rganilmoqda, Qirg‘iziston Respublikasi delegatsiyasi tashrifidan fotolavhalar

  Qirg‘iziston Respublikasi ta'lim va fan vaziri maslahatchisi Djusupbekova Nadira Sintashevna boshchiligidagi delegatsiya Yakkasaroy tumanida joylashgan 100-sonli maktabgacha ta'lim tashkilotiga tashrif buyurdi.  Tashrif davomida delegatsiyasi MTTning infratuzilmasini, guruhlarning jihozlanishi hamda tayyorlov guruhlari bilan yaqindan tanishdi.        Delegatsiyasi a'zolariga yagona menyu va "Aqlvoy oshpaz" kitobi namoyish etildi. Shuningdek, Maktabgacha ta'lim agentligi direktor o‘rinbosari tomonidan "Nodavlat" yagona monitoring tizimi va MTTga onlayn ariza topshirish jarayonlari taqdimot qilindi.                 

Вид сайта
Размер шрифта